Avtomagistralda yük avtomobilləri üçün zolaq məhdudiyyəti avtomobilin həmin anda nə qədər yük daşımasından deyil, icazə verilən maksimum kütləsindən asılıdır. “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 43-cü maddəsinin II hissəsinin 2-ci bəndi bu kütlə 3,5 tondan artıq olduqda ikinci zolaqdan sonrakı zolaqlarda hərəkəti qadağan edir.
Hansı zolaqlar qadağandır?
Eyni istiqamətdə sağdan hesablanan üçüncü və sonrakı zolaqlar nəzərdə tutulur. Qayda ikinci zolağın özünü qadağan etmir. Məsələn, üçzolaqlı avtomagistralda bu kateqoriyalı yük avtomobili üçün üçüncü zolaq bağlıdır; dördzolaqlı hissədə isə üçüncü və dördüncü zolaqlar qadağandır. Qadağa 5.3 nişanı ilə işarələnmiş yollarda da tətbiq olunur.
İcazə verilən maksimum kütlə 3,5 tondan artıqdırsa, avtomobilin boş olması bu məhdudiyyəti aradan qaldırmır. Dəqiq 3,5 ton olan yük avtomobili isə məhz bu həddə görə həmin qadağaya daxil deyil. Bununla belə, o da digər yol nişanlarına, nişanlanmaya və zolaq seçimi qaydalarına əməl etməlidir.
İkinci zolaqda daim getmək olarmı?
Xüsusi qadağanın ikinci zolağa aid olmaması orada daimi hərəkət icazəsi demək deyil. Qanunun 49-cu maddəsinə görə, avtomagistralda hərəkət istiqamətində sağ zolaq boşdursa, sol zolaqlarla hərəkət etmək qadağandır. Zolaq dəyişmə təhlükəsiz aparılmalı və digər sürücülərə maneə yaratmamalıdır.
Məsuliyyət
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.5-ci maddəsinə əsasən, ikinci zolaqdan sonrakına keçməyə görə 100 manat cərimə tətbiq edilir. 327-ci maddənin qeyd hissəsi bu xətaya 4 bal müəyyən edir. Ötmək istəyi bu xüsusi məhdudiyyət üçün ayrıca istisna deyil. Marşrutu və manevri qadağan olunmuş zolağa çıxmadan planlaşdırmaq lazımdır.
Yük avtomobilinin sürücüsü üçün praktik yoxlama
Yola çıxmazdan əvvəl nəqliyyat vasitəsinin icazə verilən maksimum kütlə göstəricisini dəqiqləşdirmək, sonra isə marşrutdakı yolun rejimini və eyni istiqamətdəki zolaqların sayını nəzərə almaq lazımdır. Burada tərəzidə həmin gün alınmış faktiki kütlə göstəricisi ilə avtomobil üçün müəyyən edilmiş maksimum göstəricini əvəz etmək olmaz. Qaydanın tətbiqini müəyyən edən ikinci göstəricidir.
Məsələn, icazə verilən maksimum kütləsi 5 ton olan boş yük avtomobili üçzolaqlı avtomagistralda hərəkət edir. Qarşıdakı avtomobil yavaş getsə də, bu yük avtomobilinin sürücüsü üçün üçüncü zolaq açılmır. İkinci zolaqdan istifadə imkanı isə onun boş olması, nişanlar, nişanlanma və manevrin təhlükəsizliyi ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir. Digər sürücünün sürətinin aşağı olması xüsusi zolaq qadağasını dəyişmir.
Əks nümunədə maksimum kütlə düz 3,5 tondur. Sürücü bu xüsusi kütlə qadağasına daxil olmasa da, bunu istənilən sol zolağı seçmək hüququ kimi başa düşməməlidir. Sağ zolaq boş olduqda sağda hərəkət tələbi ayrıca qüvvədə qalır. Beləliklə, əvvəl avtomobilin kateqoriyasını və həddini, sonra yolun rejimini, daha sonra konkret manevrin şərtlərini yoxlamaq səhv nəticənin qarşısını alır.