Yolayrıcında sağa və ya sola dönən sürücü dönəcəyi yolun hərəkət hissəsini keçən piyadaya yol verməlidir. Bu tələb “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 75-ci maddəsinin I hissəsində müəyyən edilib. Piyadaya yol verməməyə görə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 330.0.2-ci maddəsi üzrə cərimə 50 manatdır.
Dönmə zamanı üstünlük kimdədir?
Qayda məhz avtomobilin döndüyü yolun hərəkət hissəsini keçən piyadaya aiddir. Sürücü üçün hərəkətə icazə verən siqnalın yanması dönmə zamanı bu vəzifəni aradan qaldırmır. Piyadanı avtomobilə yol verməyə məcbur etmək olmaz.
Məcəllənin 330-cu maddəsinin qeydinə görə, yol verməmək sürücünün hərəkəti davam etdirməsi, yenidən başlaması və ya manevri nəticəsində piyadanın istiqamətini və ya sürətini dəyişməyə məcbur olmasıdır. Deməli, toqquşmanın baş verməməsi öz-özlüyündə qaydaya əməl edildiyini göstərmir.
Sürücü necə davranmalıdır?
- Dönməyə başlamazdan əvvəl keçəcəyiniz sahəni və piyadaların hərəkətini yoxlayın.
- Piyadaya mane olmamaq üçün sürəti azaldın, lazım gəldikdə dayanın.
- Yalnız piyadanı dayanmağa, qaçmağa və ya yolunu dəyişməyə məcbur etmədən dönə bildikdə hərəkəti davam etdirin.
Məsələn, sağa dönən avtomobilin qarşısından piyada keçir. Sürücü onun önünü kəsmək əvəzinə yol verir və manevri təhlükəsiz şəraitdə tamamlayır.
Cərimə, bal və xəsarət halı
330.0.2-ci maddə üzrə əsas sanksiya 50 manatdır; bu xəta üçün cərimə balı və idarəetmə hüququnun məhdudlaşdırılması nəzərdə tutulmur. Bu nəticə Məcəllənin 327-ci maddəsinin qeydindəki balla qiymətləndirilən xətaların siyahısı ilə də uyğun gəlir.
Pozuntu nəticəsində şəxsin sağlamlığına yüngül bədən xəsarəti yetirilərsə, artıq 327.8-ci maddə tətbiq olunur: 300 manat cərimə və ya idarəetmə hüququnun altı aydan bir ilədək məhdudlaşdırılması. Hüquq məhdudlaşdırılmadan cərimə tətbiq ediləndə həmin xəta 5 balla qiymətləndirilir. Bu ağırlaşdırılmış nəticə adi yol verməmə halına avtomatik aid edilmir.
327-ci maddənin qeydinin 8-ci bəndində xüsusi istisna var: sürət həddi 110 km/saat və daha yüksək müəyyən edilmiş yolda hadisə piyadanın yolu qanunla müəyyən edilmiş keçid yerlərindən kənarda keçməsi nəticəsində baş veribsə, 327.8-ci maddə tətbiq edilmir. Bu istisna bütün başqa məsuliyyət növlərindən azadolma demək deyil.
Yaşıl işıq və sağa dönmə nişanı nəyi dəyişir?
Praktik nümunə: sürücüyə yaşıl işıq yanır, piyada isə avtomobilin dönəcəyi yolun hərəkət hissəsini keçir. Sürücü yalnız öz svetoforuna baxıb piyadanın qarşısından keçməməlidir; dönmə zamanı yol vermək vəzifəsi ayrıca qüvvədə qalır.
5.53 nişanı ilə daimi sağa dönməyə icazə verilən yolayrıcında isə 76-cı maddənin II hissəsi konkret şərt qoyur: sürücü digər istiqamətlərdən gələn nəqliyyat vasitələrinə, həm dönməyə başladığı, həm də dönəcəyi yolun hərəkət hissəsini keçən və hərəkətinə icazə verilmiş piyadalara yol verməlidir. Nişan dönməyə icazə verir, piyadaya mane olmaq hüququ vermir.