Bir il ərzində qanunda sadalanan xətalara görə 20 və daha çox cərimə balı toplandıqda, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.7-ci maddəsinə əsasən nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ altı ay müddətinə məhdudlaşdırılır. Bu əsas üzrə ayrıca pul cəriməsi tətbiq edilmir; bunu Məcəllənin 27.4-cü maddəsi də təsbit edir.
“Bir il” necə hesablanır?
327-ci maddənin qeydinin 6-cı bəndinə görə, təyin olunmuş bal tənbeh haqqında qərarın qüvvəyə mindiyi vaxtdan bir il qüvvədə qalır. Başlanğıc hadisənin baş verdiyi gün və ya cərimənin ödənildiyi gün deyil. Ballar yanvarın 1-də birlikdə sıfırlanmır: hər qərar üzrə müddət ayrıca nəzərə alınır.
Hər cərimənin balı varmı?
Xeyr. Yalnız Məcəllədə balla qiymətləndirilən xətalar bu uçota daxildir. Məsələn, sürətin 10–20 km/saat aşılmasına görə 328.1-ci maddə üzrə bal yoxdur; 21–40 km/saat aşma 2, 41–60 km/saat aşma 3, 61 km/saat və daha artıq aşma 4 balla qiymətləndirilir.
Bir neçə xəta üzrə işlərə birlikdə baxıldıqda balları sadəcə toplamaq həmişə düzgün deyil. 327-ci maddənin qeydinin 3 və 4-cü bəndləri xüsusi hesablanma qaydaları müəyyən edir. 34.3-cü maddənin şərtləri — xətaların eyni vaxtda hərəkət və ya hərəkətsizliklə törədilməsi və işlərə baxılmasının eyni orqanın səlahiyyətinə aid olması — yerinə yetiriləndə yalnız daha ciddi xətanın balı təyin edilir. Müxtəlif vaxtlarda törədilmiş ballı xətalara dair işlərə baxıldıqda daha ciddi xətanın balına hər digər xəta üçün bir bal əlavə olunur. Yoxlanmalı olan rəqəm qüvvəyə minmiş qərarlarda faktiki təyin edilən baldır.
Mühüm hüquqi məhdudiyyət
Məcəllənin 27.3-cü maddəsi əlilliyi ilə əlaqədar nəqliyyat vasitəsindən istifadə edən şəxslər üçün xüsusi hüququn məhdudlaşdırılmasına istisnalar müəyyən edir. 327.7 həmin bənddə sadalanan məhdudlaşdırma istisnalarına daxil deyil. Buna görə “20 bal toplayan hər kəsə istisnasız eyni qayda tətbiq edilir” demək düzgün olmaz.
Nəyi yoxlamaq lazımdır?
- Hər qərarın qüvvəyə minmə tarixini və təyin edilmiş balı;
- Hansı balların birillik müddətinin hələ bitmədiyini;
- Ümumi hesablamanın və məhdudlaşdırma qərarının hüquqi əsasını.
Altı aylıq məhdudlaşdırma səlahiyyətli qaydada qəbul edilən qərarla rəsmiləşdirilir; onu avtomatik vəsiqə müsadirəsi kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Sürücülük vəsiqəsinin kateqoriyası idarə edilən nəqliyyat vasitəsinə uyğun deyilsə və balla qiymətləndirilən xəta törədilibsə, 327-ci maddənin qeydinin 2-ci bəndinə görə, sürücü idarəetmə hüququ olmadan sürməyə görə də məsuliyyət daşıyır və törədilmiş xətaya uyğun bal təyin edilir. Kateqoriya uyğunsuzluğu özü-özlüyündə ayrıca bal yaratmır.
Məsələn, iki ayrı qərar fərqli tarixlərdə qüvvəyə minibsə, onların ballarının birillik müddəti də ayrı tarixlərdən hesablanır. Yalnız pozuntuların eyni təqvim ilində baş verməsinə baxmaq düzgün uçot üçün kifayət etmir.